Konuyu Oyla:
  • Derecelendirme: 0/5 - 0 oy
  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5
Libya Ekonomisi Yatırım Bekliyor
#1
Libya Ekonomisi Yatırım Bekliyor

Libya Ekonomisi ve Sunmuş Olduğu Fırsatlar

Türk firmaları kadar Türk yapı ve inşaat malzemesi sanayisi de Libya’da adından söz ettiriyor. Libya, Türkiye’den 2008’de 1,9 milyar dolar tutarında yapı malzemesi ithal etti.

[Resim: Libya-Ekonomis-2.jpg]

Türkiye yüzde 19’luk pay ile Libya yapı malzemesi ithalatında birinci sırada yer alıyor. Akdeniz kıyısında yer alan ve geniş petrol yataklarına sahip Libya, son yıllarda Türk yapı malzemesi sanayisi ve inşaat sektörü için önemli bir ülke konumuna geldi. Aslında Türkiye-Libya arasındaki ekonomik ilişkiler 40 yılı aşkın bir süredir devam ediyor. Bölgenin en zengin devleti olan Libya’nın 1951’de bağımsızlığını kazanması, 1969’da ordunun genç subaylarından Muammer Ebu Minyar Al-Kaddafi’nin bir grup subayla birlikte gerçekleştirdiği darbe, ülkenin dünya arenasında önemli kırılma noktaları olarak kabul ediliyor. 1969’da iktidara geldiğinden bugüne kadar ülkeyi yöneten Muammer Kaddafi’nin, yabancı yatırımlara ek olarak ağır sanayi, tarımsal alanlar, bankalar, sigorta şirketleri ve hizmet firmalarını özelleştirmesi, ülkenin ekonomik olarak dışa açılan politikasının başlangıcını teşkil ediyor.


[Resim: Libya-Ekonomis-1.jpeg]


1999’dan beri de özel sektörün gelişimi için ithalat ve ihracata ilişkin birtakım kanunların yürürlüğe konulmasıyla Libya, özellikle Türk firmaları açısından cazip bir ülke haline geliyor. 6,5 milyona yaklaşan nüfusu, 44,4 milyar dolarlık Gayri Safi Yurt İçi Hâsılası (GSYİH), 6 bin 900 dolarlık kişi başına düşen geliri, 35,5 milyar dolarlık ihracatı ve 25 milyar dolarlık ithalatı ile Libya, yeniden yapılanırken, dünya siyaset ve ekonomi arenasında da kendisinden söz ettiriyor.

 2010 yılı sonunda Libya’nın GSYİH’nin 57,5 milyar dolara, büyüme hızının 5,1’e, kişi başı gelirinin 8,8 bin dolara, ihracatının 45,7 milyar dolaYapı malzemeleri ve uygulanan gümrük vergileri Libya’da gümrük vergileri sıfırlanmasına karşın gümrüklerde yüzde 10 oranında “service charge” tahsil ediliyor. Üretim ve tüketim vergisi adı verilen vergiler, yalnızca yerli üretim değil, ithal edilen ürünlere de uygulanıyor.

Bu durumda; aşağıda belirtilen yapı malzemelerine uygulanan vergi oranlarına yüzde 10 eklenerek ithal edilen yapı malzemelerinin vergi yükü hesaplanabilir. Üretim ve tüketim vergisine tabi yapı malzemeleri ve tabi oldukları üretim ve tüketim vergi oranları şöyledir: 17–122 cm çapında kaplama amaçlı kaynaklı borulardan, 1–10 cm çapında paslanmaz çelikten kesiti daire şeklinde borulardan, 1,5–10 cm kesiti daire şeklinde olmayan borulardan, dikenli tellerden, metal ızgara ve ağlardan yüzde 2 üretim vergisi, yüzde 25 tüketim vergisi alınıyor. PE ve PVC borulara yüzde 2 üretim vergisi, yüzde 30 tüketim vergisi uygulanıyor. Alüminyum sulama borularından ve kaynak çubuklarından yüzde 2 üretim vergisi, yüzde 25 tüketim vergisi alınıyor. 

Plastik izole edici borulardan ise yüzde 2 üretim vergisi, yüzde 20 tüketim vergisi alınıyor. Üretim, tüketim ve hizmet vergisinden (service charge) muaf olan yapı malzemeleri ise şunlar: Ham veya kabaca yontulmuş mermer ve traverten taşları, ham veya kabaca yontulmuş granit taşları, portland çimentosu, boyalar ve vernikler, dolgu macunları, polipropilen maddesinden mamul borular ve hortumlar, cilasız veya sırsız seramikten döşeme veya kaplama karoları ve kaldırım taşları; cilasız veya sırsız seramikten mozaik küpler ve benzerleri, seramikten musluk taşları, lavabolar, lavabo ayakları, küvetler, alafranga tuvaletler, rezervuarlar, pisuvarlar ve sıhhi tesisatta kullanılan benzeri diğer eşya, float cam ve yüzeyi taşlanmış veya parlatılmış cam (plakalar halinde) absorblayıcı (emici) veya yansıtıcı ya da yansıtıcı olmayan bir tabakası olsun olmasın, fakat başka şekilde işlenmemiş, demir veya alaşımsız çelikten yassı hadde ürünleri, demir çubukları, demir profiller, çiviler, alüminyumdan borular.

Trablusgarp Büyükelçiliği Ticaret Müşavirliği Raporları, DTM, TÜİK ra ve ithalatının 26,8 milyar dolara yükselmesi bekleniyor. Libya’nın ihracatını ağırlıklı olarak ham petrol, rafine edilmiş petrol ürünleri, doğal gaz ve kimyasal maddeler oluşturuyor. İhracatının yüzde 40,5’ini İtalya, yüzde 12,2’sini Almanya, yüzde 7,4’ünü ABD ve İspanya, yüzde 6,3’ünü de Fransa’ya yapan Libya’nın ithalatında İtalya yüzde 18,9, Almanya yüzde 7,7, Tunus yüzde 6,8, Fransa yüzde 5,7 ve Türkiye yüzde 5,4’lük paya sahip. 2008 verilerine göre madencilik, petrol ve doğal gaz çıkarma faaliyetleri nominal GSYİH’nin yüzde 66’sını oluşturuyor. Bunu yüzde 6 ile “savunma 102 İhracat Kapıları / Libya Ekim 2010 103 girdi. Uygulanan uluslararası ambargo ve petrol fiyatlarındaki düşüşün yaşandığı 90’lı yıllarda Libya’da iş yapan Türk firmaları birtakım sıkıntılar yaşamış olmalarına karşın, 2006-2008 yılları arası durum tersine döndü.


[Resim: Libya-Ekonomis-3.jpg]

Bugüne kadar Türk müteahhitlik firmaları tarafından 460’a yakın proje üstlenilmiş olan Libya’da, üstlenilen işlerin toplam tutarı 19 milyar doları geçiyor. Bu tutar, yurt dışında üstlenilen işlerin yüzde 14,1’ini oluşturuyor. Libya, 1972-2008 yılları arasında Türk müteahhitlerinin en fazla iş üstlendikleri ülkeler arasında Rusya Federasyonu’ndan sonra ikinci sırada yer alıyor. Bugüne kadar Libya’da faaliyet gösteren firmaların sayısı 160’a ulaşmış olup, bu firmaların yaklaşık yarısının Libya’da ofisi bulunuyor. Türk firmaları bu ülkedeki faaliyetlerini önemli boyutta artırdı ve büyük ölçekli yeni işler üstlendi. 2007’de Libya, 4,9 milyar dolar ile Türk müteahhitlerinin en fazla iş üstlendiği ülke iken, 2008’de en fazla proje üstlendiği 4. ülke oldu. 

Türk müteahhitlik firmaları 2005-2009 yıları arasında müteahhitlik ve müşavirlik hizmeti olarak 192 iş üstlendi. Bu işlerin karşılığı olarak da 12,5 milyar dolara ulaşan bir iş hacmi gerçekleşti. Libya, müteahhitlik ve müşavirlik hizmetleri bakımından geleceği olan bir ülke. 2008 ve 2009 yıllarında üstlenilen iş 8,3 milyar dolar değerinde. 2008’de üstlenilen 37 işe ilave olarak, 2009 yılında iş hacmi artış göstererek 79’a yükseldi ve son iki yılda toplam iş sayısı 116’ya ulaştı. Türkiye Müteahhitler Birliği (TMB) verilerine göre Türk müteahhitleri yurt dışında 2008’de toplam 23,6 milyar dolarlık iş aldı. Söz konusu tutarda Libya’nın payı yüzde 8,8 (2,1 milyar doları). Ülkemiz yurt dışı müteahhitlik hizmetleri açısından önemli paya sahip olan Libya’da orta vadede 160 milyar dolar tutarında yeni altyapı yatırımlarının hayata geçirilmesi bekleniyor. Libya altyapı alanında önemli eksikleri bulunan ve hemen her alanda yeni yatırımlara ihtiyaç duyan bir ülke… Önümüzdeki yıllarda yol, ofis alanı, konut, otel projelerini desteklemek üzere Libya’nın müteahhitlik hizmetleri ve yapı malzemelerine yönelik talebin artacağına kesin gözüyle bakılıyor. Libya’da önümüzdeki dönemde ağırlıklı Libya’ya ihracat potansiyeli olan sektörlerimiz Otomotiv ana ve yan sanayi, motorlu taşıtlar ve parçaları, mücevherat ürünleri, mobilya, gıda maddeleri, elektronik ürünleri, makine sanayi ürünleri, pompalar, borular, kablolar ve plastikler, bilgi işlem ve optik makineleri… 

Yıllar itibariyle ikili ticari ilişkiler

Yıllar 2006 2007 2008 2009 İhracat (Bin USD) 489.261 643.149 1.074.287 1.800.297 DEĞİŞİM (%) -31,5 27,3 31,4 67 68 İthalat (Bin USD) 2.297.351 399.720 336.325 402.568 DEĞİŞİM (%) 56,5 15,4 -83 -16 20 HACİM 881.707 2.786.612 1.042.869 1.410.612 2.202.612 DENGE -362.439 -1.605.102 -1.808.090 737.962 1.397.729 ve sosyal güvenlik” ve yine yüzde 6 ile inşaat sektörleri izliyor, imalat sanayisi GSYİH’nin sadece yüzde 4’ünü oluşturuyor. Yaptırımların kaldırılmasının ardından petrol sektörünün GSYİH içindeki yeri yüzde 39’a yükseldi.


[Resim: Libya-Ekonomis-2.jpeg]

Türk müteahhitlerinin yurt dışında en çok iş gerçekleştirdikleri ülkelerin başında gelen Libya, en önemli pazar ülke konumunu sürdürüyor. Türk müteahhitlik firmaları ilk büyük deneyimlerini yaşadıkları Libya pazarına 1970’li yıllarda konut olmak üzere altyapı için 38,4 milyar dolar, yüksek eğitim projeleri dâhil eğitim sektörü için 5 milyar dolar, sivil havacılık için 4 milyar dolar, yol ve köprü inşaatı için 2 milyar dolar, belediye hizmetleri için de 1,8 milyar dolarlık bir kaynağın ayrıldığı biliniyor. 

2013 yılına kadar 420 bin konut ve bunlara yönelik altyapının inşa edilmesi planlanan Libya’da inşaat sektörünü geliştirecek olan diğer bir önemli konuyu ise turizmin geliştirilmesi yönündeki faaliyetler oluşturuyor. 2025 yılına kadar ülkedeki otel odası sayısının 13 bin 600’den 50 bine çıkarılması planlanıyor. 2010 – 2012 yılları arasında 400 bin metrekarelik A sınıf ofis alanının faaliyet geçirilmesi düşünülüyor. Hükümetin 2013’e kadar altyapıya 9,4 milyar pound harcaması bekleniyor. Bu yatırımlar 13 bin kilometre otoyol ve güneyde Sebha ile Sirte’yi birbirine bağlayan bin kilometrelik demiryolunun inşasını içeriyor. 13 havalimanına sahip olan Libya’da bu havaalanlarının hepsinin modernize edilmesi de inşaat sektörü açısından çok önemli bir iş alanı yaratıyor.

 Özellikle havaalanı inşaatı konusunda deneyime ve birikime sahip Türk müteahhitlik firmalarının bu pazarda etkin rol oynamaları önem taşıyor. 1978’de inşa edilen, iki uçak pistine sahip, bir tanesi 10 yıldır kapalı olan Trablus’taki havalimanı için 1,5 milyar pound bütçe ayrıldı. Ayrıca Bingazi’de yıllık 5 milyon yolcu kapasiteli, 322 milyon poundluk yeni bir havalimanı inşa edilmesi de planlanan projeler arasında yer alıyor. Geçmişte yaşanan ambargo yılları nedeniyle ülkede biriken altyapı ve üstyapı gereksinimleri dikkate alındığında, önümüzdeki dönemde Libya’nın yurt dışı müteahhitlik hizmetleri için yine önemli pazarlar arasında yer alacağı öngörülüyor.

Libyada Yapı Malzemellerinde Birinciyiz.

Türk müteahhitlik sektörü kadar Türk yapı malzemesi sanayisi de Libya’da adından söz ettiriyor. Libya, Türkiye’den 2008’de 1,9 milyar dolar tutarında yapı malzemesi ithal etti. Türkiye yüzde 19’luk pay ile Libya yapı malzemeleri ithalatında birinci sırada yer alıyor. Türkiye’yi sırasıyla Çin, İtalya, Almanya ve Tunus takip ediyor. Türkiye’nin Libya’ya 2008’de en fazla ihracatını gerçekleştirdiği yapı malzemesi 70 milyon dolar ile demir-çelik-inşaat aksamları.
Bu ürün grubunu 39 milyon dolar ile demir-çelik çubukları izliyor. Demir-çelik-boru ve bağlantı parçalarında ise Türkiye’nin Libya’ya ihracatı 14 milyon dolar civarında.

Libya’nın 2008’de alüminyum yapı malzemesi ithalatı 31 milyon dolar seviyesinde olup, bu tutar bir önceki seneye göre yüzde 40’lık bir artışa tekabül ediyor. Türkiye aynı dönemde Libya’ya gerçekleştirdiği 5 milyon dolar değerindeki alüminyum yapı malzemesi ihracatı ile pazardan yüzde 16’lık pay alarak, Çin’den sonra ikinci sıraya yerleşti.

Plastik yapı TMB Üyesi Firmalar Tarafından Üstlenilmiş Bazı Büyük Bedelli Projeler:

• Derne'de 2576 Konut İnşası,
3 Halı Fabrikası
• Yeni Şehir Projesi 2666 villa ve Sosyal Tesis
• Harawa Konut, Altyapı, Resmi Binalar İnşaatı
• Al Khalij Termik Santralı İnşaat İşleri
• Konferans Merkezi ve Halk Parkı İnşaatı
• Tripoli Al Fattah Üniversitesi (Eczacılık-Dişçilik-Teknik Tıp Fakülteleri) İnşaatı
• Sirte Libya Konut Projesi (1760 Konut İnşaatı)
• 1500+700 Konut ve Altyapısı İnşaatı ve Servis işleri-Hun Şehri Altyapı İşleri
• Kufra’da 1500 Konut İnşaatı
• Al-Tadamon İkiz Kuleler • Tripoli Uluslararası Havalimanı Terminal Binaları Yapım Projesi • Al Kufra-Tazerbo Su İletim Sistemi
• Kufra Taşıma Sistemi
• Al-Kufra Su Temin Sistemi
2004–2008 yılları arasında firmalarımızın Libya’da üstlendikleri projelere ilişkin verilere aşağıda yer verilmektedir:
Yıllar Toplam Proje Sayısı Toplam Proje Bedeli (ABD Doları)
2004 7 215.228.236
2005 21 266.042.331
2006 27 1.580.127.595
2007 30 4.924.728.877
2008 36 2.065.280.207
Kaynak: DTM Kaynak: TMB 104 İhracat Kapıları


Libya Ekim 2010 105 malzemeleri ithalatını son 4 yılda 16 milyon dolardan, 125 milyon dolara çıkaran Libya’da, artan turizm ve konut yatırımları sonucunda bu ürünlere olan talebin artarak devam edeceği görülüyor. 2 milyar doları aşan kablo ve tel ihracatı ile dünyanın önde gelen kablo ihracatçılarından olan Türkiye, 2008’de yüzde 29’luk pay ile Libya’nın en çok kablo ithal ettiği ikinci ülke konumunda bulunuyor. Libya’daki inşaat işlerinin önemli bir bölümünün Türk firmalarca yapılması diğer yapı malzemelerinde olduğu gibi plastik yapı malzemelerinde de Türk menşeli ürünlere yönelik talebin yüksek olmasını sağlıyor.


[Resim: Libya-Ekonomis-1.jpg]

Bu sektörde Türkiye’nin Libya’ya ihracatı son 4 yılda oldukça istikrarlı bir seyir izliyor. Her yıl bir önceki yıla göre yaklaşık yüzde 100 oranında bir artış kaydediliyor. Libya’ya plastik yapı malzemeleri ihracatımız 2004’te 3, 2005’te 6, 2006’da 15, 2007’de 30, 2008’de 58 ve 2009’un ilk altı ayında 85 milyon dolar olarak gerçekleşti. 2004 yılında yüzde 16 olan pazar payımız, 2008’de yüzde 46’ya ulaştı.


 Yapı patlaması geçiren Orta Doğu’daki diğer ülkeler gibi, 2008’de Libya çimento ithalatı da 2007’ye göre yüzde 79 yükseldi. Libya’da var olan 7 çimento fabrikasının mevcut kapasiteleri ile ülke ihtiyaçlarını karşılamakta yetersiz kaldığı ve dolayısıyla Türk çimento üreticilerinin yükselen bu pazardan azami ölçüde pay elde etmeye çalışmalarının önemli olduğu görülüyor. 

Libya’nın inşaat sektörüne önümüzdeki dört yılda en az 75 milyar dolar harcaması bekleniyor. Petrol ve doğal gaz sektöründe planlanan yatırımlar, enerji sektöründe öngörülen kapasite artırımları, ülkenin altyapı bakım onarım ihtiyacı, telekomünikasyon sistemindeki yetersizlikler, kara ve demir dâhil olmak üzere ulaştırma alanında planlanan yatırımlar ve dünyanın en büyük mühendislik projeleri arasında yer alan Suni Nehir Projesi’nin tamamlanmasına ilişkin yatırım planları, Libya’yı yapı malzemeleri açısından cazip bir pazar haline getiriyor. Libya, Türk yapı malzemeleri üreticileri açısından çok önemli bir pazar olduğunu planlanan proje ve yatırımlarla ortaya koyuyor.
Bul
Cevapla


İmlemeler

Hızlı Menü:


Konuyu Okuyanlar: 1 Ziyaretçi